Braziliaanse Mei: Luiz Ruffato vertaald

Luiz Ruffato

Een nieuwe lente, en een nieuw geluid. Zo begint Mei, één van Nederlands bekendste gedichten. Mei, het meisje uit het gedicht, ontluikt als de prille lente, niet wetend welk drama haar nog te wachten staat. Het gedicht van Herman Gorter uit 1889 speelde door mijn hoofd toen ik gisteren het gedicht 05/20 ontving van de Braziliaanse schrijver en dichter Luiz Ruffato. Dit gedicht gaat niet over meisjes, muzen of vergankelijkheid van tijd. Of toch? Laten we vaststellen dat mei in Brazilië nu eenmaal de aankondiging van winter is, en weinig lenteachtigs in zich draagt. Ruffato beschrijft de actualiteit in zijn land als het uitéénspatten van een droom, een visioen. Is daardoor een vergelijking met Mei alsnog mogelijk? Al met al genoeg reden om het hier te plaatsen. Zó verwoord de dichter zijn frustraties over de huidige politieke en sociale situatie in zijn land:

05/20*

Verbannen binnen de vier muren van mijn lokaal

Met als enige compagnie

De ingeslepen stilte van mijn kater

Luister ik als onverstoorde

Naar het stille vergaan van het schip van staat

Dat ik anderstijds omschreef als utopie

Ik weet dat achter de gordijnen van het raam

Er wanorde en tumult is, en gekrijt

Maar mijn lichaam weigert er naartoe te gaan

Verwacht dat het onverwachte

Het door mij zo gewenste niet meer terug haalt

En wacht kalm tot het water mij de lippen reikt

Ik idealiseerde onmogelijke toekomsten, ik wilde zelfs

Onbekenden omhelzen met een zoen

Maar alle sporen, alles wat ik mij er van had voorgesteld,

Toonde zich breekbaar, tot het onvoorspelbare

Zag ik te laat in dat van dat land, dat veld

Niets meer over was, en er niets over bleef, zelfs geen visioen

* vertaling door Joris Kleverlaan, gepubliceerd met toestemming van de auteur.

Hier volgt het origineel. Voor de liefhebbers en verantwoording van de vertaling. Het volgen van een rijmschema is altijd een extra uitdaging....

05/20

Exilado entre as quatro paredes do meu quarto

Tendo por única companhia

O ancestral silêncio dos meus gatos

Acompanho imperturbável

O naufrágio lento do imenso barco

Que outrora eu chamava utopia

Sei que por detrás das cortinas da janela

Há rangidos, gritos, alvoroço

Mas meu corpo se recusa a ir até ela

Pois sondar o insondável

Não traria de volta o meu querê-la

E aguardo calmo a água me alcançar o pescoço

Eu idealizei futuros impossíveis, até quis

Abraçar as multidões, amar o estranho

Mas tudo que aqui finquei, toda raiz

Mostrou-se frágil, inviável

Percebo tarde demais que daquele país

Nada mais resta, nada ficou, nem mesmo o sonho

Van Luiz Ruffato is tot nu toe geen vertaling in het Nederlands verschenen. Nou ja, hier een mooie kroniek, ook met actualiteitswaarde: https://joriskleverlaan.blogspot.com/2018/11/we-zijn-allemaal-doof.html