Sinds ik enkele columns van de Braziliaanse schrijver Luíz Ruffato vertaalde (zie bijvoorbeeld: We zijn allen doof of Braziliaanse mei) krijg ik trouw zijn nieuwste werk opgestuurd. Altijd actueel, literair, prikkelend. Nu zou het me te ver gaan elke week zijn columns te vertalen, maar die van eind december was mooi dus ging ik aan de slag en kreeg het een aardig staartje.
Elke column die Ruffato voor het literaire tijdschrift Rascunho schrijft, besluit hij met enkele literaire teksten en gedichten van anderen. In die van december vorig jaar staat een gedicht van Ferreira Gullar opgenomen, genaamd A luta corporal. Terwijl ik met de vertaling van de column bezig was, bedacht ik mij dat August Willemsen een bundel van Ferreira Gullar in vertaling had bezorgd onder de titel Morgen is weer geen andere dag, waarin ik meende dat A luta corporal opgenomen was. Een betere vertaling zou ik nooit kunnen maken, maar die bundel had ik niet. Dus begon ik bij de ex-vrouw van Willemsen Marie Roelofsen (oftewel 'Mieke' in Braziliaanse Brieven) navraag te doen of zij die bundel toevallig wel had. Het antwoord was nee, maar het inspireerde Marie wel om ook zelf met de vertaling aan de slag te gaan.
 |
| Ferreira Gullar |
Uiteindelijk bestelde ik de bundel online bij een antiquair. Het blijkt een prachtig vormgegeven boek, waarvan de aankoop goedkoper bleek dan de verzendkosten. Maar belangrijker: het gedicht stond er niet in! Dus online zoeken, een verzameling 'Toda poesia', oftewel 'alle poëzie', van Ferreira Gullar vinden waar het gedicht ook niet in was opgenomen. En dus uiteindelijk aan Luíz Ruffato zelf gevraagd. Hij wist me te vertellen dat 'A luta Corporal' een flinke bundel uit 1954 was, waaruit zowel Willemsen als de uitgave met 'alle poëzie' slechts een selectie maakten.
In de tussentijd hield Marie me op de hoogte van de vorderingen die ze maakte met de vertaling. Hoewel ze geen professionele vertaler is, heeft ze natuurlijk wel het voorbeeld van de meester gehad. Immers is de basis van haar Portugees gelegd tijdens haar verblijf in 1967/68 met Willemsen in Brazilië. Marie vertaalt met enige regelmaat, maar vooral teksten die haar inspireren en overigens ook uit andere talen zoals het Fries (voor een kinderboek) en het Tsjechisch (de schrijver Hrabal). Voor dit gedicht heeft ze her en der navraag gedaan over de mogelijke betekenis van sommige woorden in dit gedicht. Deze week nog stuurde ze me haar laatste versie. Het is prachtig geworden en met veel trots willen we de vertaling hier weergeven.
Fysiek duel
(Ferreira Gullar, vertaling: Marie Roelofsen)
In deze droge bedding die ik vroeger was
sijpelt langzaam een rivier omhoog:
alsof zij uit mij voortkomt, dat ik uit haar ontspring,
daar komt het overbodig hart niet aan te pas.
Rivier die vloeit en stroomt zonder begin
noch bron, haar loop gestaag maar ongewis
brengt ongewild, met het water mee,
maanlicht, ik pas me aan, bewegen heeft geen zin.
Op zilte bedding ben ik licht en gruizigheid
Dubbel gespiegeld, bestemd in onbestemd.
Ik sta in bloei! en tegelijkertijd verrot ik
in verstokte eenzaamheid.
Tussen bloei en onvermijdelijk vergaan,
stroomt bronloos een rivier in ongewisse baan.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten